positivelifechanges.ca/blog

Jeśli trafiłaś na tego bloga, to pewnie nie jesteś zadowolona ze stanu swoich finansów osobistych. Może zmusiła Cię do tego sytuacja życiowa (rozwód, utrata pracy), a może po prostu pewnego pięknego dnia obudziłaś się i stwierdziłaś, że masz dosyć życia z debetem.  W każdym razie z dużym prawdopodobieństwem chcesz coś zmienić. Jeśli czytasz tego bloga lub jemu podobne możesz odnieść wrażenie, że zmiana ta nie będzie niczym skomplikowanym. W końcu wystarczy „5 kroków do…“ lub „6 sposobów na…“. Właściwie – żaden problem.

Niestety, zmiana nigdy nie jest łatwa. Czy dziecku, które uczy się chodzić jest łatwo? Nie. Musi się wiele razy przewrócić, nabić wiele siniaków i przeżyć wiele frustracji, żeby wreszcie zacząć przemieszczać się na dwóch kończynach. Czy nauka obcego języka jest łatwa? Nie, nie jest ani łatwa ani szybka. W dziedzinie finansów osobistych nie tylko musisz „nauczyć się nowego języka“, musisz także oduczyć się starego. Zamiast starych nawyków („podczas zakupów czyszczę kartę do zera“), wykształcić nowe („planuję wydatki z ołówkiem w ręku i trzymam się planu“).  Przyzwyczaić się do nowych emocji („to fajne uczucie być niezależną finansowo“) i odrzucić stare. Stare przekonania („kobiety nie powinny się zajmować zarabianiem pieniędzy, od tego są mężczyźni“) zastąpić nowymi. I wreszcie wiele się dowiedzieć i nauczyć (co to jest RRSO? a procent składany? czym się różni konto oszczędnościowe od lokaty?). Czy to wymaga czasu i wysiłku? TAK. Czy da się zrobić? OCZYWIŚCIE.

Na początek jednak musisz zadać sobie bardzo ważne pytanie i szczerze na nie odpowiedzieć: czy ja tego chcę? Czy to JA naprawdę tego chcę – nie moja matka, mąż, czy przyjaciółka. Nie dlatego, że tak jest modnie, albo wszyscy tak robią. Czy to, czego chcę jest DLA MNIE ważne?

Jeśli już wiesz, czego naprawdę chcesz, poszukaj zasobów: wiedzy, wsparcia, cech charakteru itd. Pomyśl w czym jesteś dobra i zastanów się, jak może ci to pomóc. Jesteś maniaczką nowych technologii? Świetnie, jest wiele narzędzi ułatwiających kontrolę wydatków i prowadzenie budżetu, wykorzystaj je. Lubisz spotykać sie z ludźmi? Może stworzysz grupę wsparcia osób, które borykają sie z podobnymi problemami? Czasem warto zwrócić sie do specjalisty: coacha, doradcy podatkowego, podatkowca, rzeczoznawcy. Polecam moją skromną osobę:-)

A kiedy masz już motywację i narzędzia – weź się roboty i bądź wytrwała. Będziesz odnosić sukcesy i porażki. Czasem wrócisz do starych nawyków i zrobisz coś zupełnie niewybaczalnego. Będziesz popełniać błędy. Na szczęście – bo to będzie najlepsza nauka. Nieważne, ile razy się przewrócisz, ważne, ile razy się podniesiesz.

Wierzę, że każdy z nas ma potencjał do zmiany. Ty na pewno też. Kto, jak nie Ty?

DO DZIEŁA!

www.masternewmedia.org

Dzisiaj wpis nietypowy, bo będący głównie cytatem z wypowiedzi profesora Roya F. Baumeistera, który zajmuje się m.in. zagadnieniami wolnej woli, świadomości i podejmowania decyzji. Wywiad ukazał się w sierpniowych Charakterach, ale dopiero teraz miałam okazję do niego zajrzeć i uderzyło mnie, jak wiele tematy w nim poruszane mają wspólnego z finansami osobistymi:

„(Ludzie) często rozumieją wolność jako całkowitą niezależność, niepodleganie żadnym wpływom. Taka wolność sprowadza się do totalnie przypadkowego działania pod wpływem kaprysu lub impulsu (np. impulsowych zakupów – dopisek mój). (…) Takie zachowanie może dostarczyć nam przyjemności tu i teraz, ale co to za wolność? To potrafi każde zwierzę, a my różnimy się od zwierząt tym, że możemy zmienić swoje zachowania (i przekonania – dopisek mój) (…) Potrafimy podejmować decyzje, uwzględniając dostępne nam możliwości i przewidując skutki naszych działań w dłuższej perspektywie czasu. Wolność polega na wyborze takich zachowań i możliwości, które nie są może zbyt atrakcyjne teraz, ale kiedyś przyniosą nam korzyści. (…) Analizujemy różne wizje przyszłości, by określić, która jest lepsza, a następnie potrafimy tak pokierować swoim zachowaniem, by osiągnąć zamierzony cel”.

Czy to nie wspaniała pochwała wyższości oszczędzania nad braniem kredytów konsumpcyjnych, a także długoterminowego inwestowania? Oraz ogólniej PLANOWANIA finansów osobistych?

http://www.nytimes.com/2008/04/16

„Pieniądze szczęścia nie dają“ to jedno z powszechnie funkcjonujących przekonań na temat pieniędzy. Ale jak jest naprawdę? Niestety na pytanie, czy pieniądze dają szczęście nie ma jednoznacznej i nie budzącej watpliwości odpowiedzi, chociażby z tego prostego powodu, że niełatwo zdefiniować, czym właściwie jest szczęście. Psycholodzy na przykład, nawet nie mówią o szczęściu jako takim, ale o dobrostanie (well-being) i również w tej kwestii nie są zgodni, co do jego definicji. Dla przykładu tzw. hedoniści mówią, że istotne jest to, czy człowiek jest ze swojego życia zadowolony i czy daje mu ono więcej radości niż bólu, natomiast nie wnikają w to, jakie cele i w jaki sposób człowiek realizuje. Dla eudajmonistów natomiast szczęśliwe życie jest autentyczne, pełne cnót i zapewniające samorealizację, natomiast wcale nie musi być ono przyjemne, a w każdym razie nie przez cały czas. Istnieją też próby integracji obu podejść, np. teoria autodeterminacji, ale zostawmy teorię i przejdźmy do konkretów.

Jeden z nielicznych psychologów, który zajął się kwestią relacji między ilością pieniędzy a dobrostanem jest Ed Diener, przedstawiciel nurtu hedonistycznego. Oto, co odkrył:

1. Istnieje istotna korelacja pomiędzy bogactwem poszczególnych krajów, a poziomem dobrostanu ich mieszkańców. Uwaga: mówimy o korelacji, a nie związku przyczynowo-skutkowym, a więc może być też tak, że ludzie szczęśliwsi zarabiają więcej pieniędzy. Albo nawet tak, że istnieje jakiś trzeci czynnik, który wpływa zarówno na poziom dochodu, jak na poziom dobrostanu. O czym za chwilę.

2. Pomiędzy mieszkańcami jednego kraju istnieją niewielkie korelacje pomiędzy poziomem dochodów a poczuciem dobrostanu, są one jednak większe w krajach biednych, zaś ryzyko bycia nieszczęśliwym jest generalnie wyższe u osób biednych.

3. Wzrost ekonomiczny w krajach najbardziej rozwiniętych w ostatnich dekadach w niewielkim stopniu wpłynął na poziom dobrostanu ich mieszkańców.

4. Ludzie, dla których cele materialne są ważniejsze niż inne wartości są zdecydowanie mniej szczęśliwi, chyba że są bogaci.

Wydaje się więc, że wzrost dochodu najbardziej wpływa na poczucie szczęścia do poziomu zaspokojenia podstawowych potrzeb. Później nasze potrzeby materialne rosną w takim samym tempie, jak nasze dochody, co wcale nas nie uszczęśliwia. Ile wynosi ten graniczny poziom? Badania Keirsey’a przeprowadzone na 3.900 Amerykanach pokazały, że magiczna kwota to 75 tys. dolarów rocznie. W Polsce kwota byłaby zapewne inna, ale tak naprawdę jest to kwestia indywidualna.

Do niedawna przyjmowano jako oczywiste, że to dochody wpływają na dobrostan. Ale według najnowszych badań wygląda na to, że pieniądze bardziej zależą od dobrostanu niż dobrostan od pieniędzy. Zależność ta odnosi się jednak tylko do mężczyzn i osób stosunkowo zamożnych. Jednym słowem szczęśliwszym wiedzie się lepiej, ale ci, którym wiedzie się lepiej wcale nie muszą (choć mogą) być dzięki temu szczęśliwsi. Poza tym zadowolenie z zarabiania pieniędzy jest w dużej mierze związane z motywacją: bardziej sprzyja mu motywacja wewnętrzna („robię to, co lubię“) niż zewnętrzna („robię to, bo chce być bogaty/a“).

Warto też wspomnieć, że brak lub zagrożenie brakiem pieniędzy, jest poważnym źródłem stresu. Skala stworzona przez Holmesa i Rahego ‚wycenia‘  np. posiadanie dużego kredytu hipotecznego na 32, zaś małego kredytu na 17 punktów. Niemożność spłaty kredytu to 30 punktów, zaś zwolnienie z pracy (= spadek dochodów) to aż 47 punktów. Dodajmy, że osiągnięcie w ciągu roku 300 punktów grozi poważnym ryzykiem choroby, a wynik w granicach 150-299 to średnie ryzyko. Ponieważ mamy w życiu wiele innych źródeł stresu, może na wszelki wypadek nie warto sobie dokładać tych związanych z pieniędzmi.

Na koniec coś, co mnie trochę zaskoczyło. Mimo takiej popularności tytułowego stwierdzenia, wygląda na to, że ludzie są świadomi tego, że pieniądze są jednak ważne dla ich szczęścia. Polacy poproszeni o wybór najważniejszych warunków udanego szczęśliwego życia wymieniają dochód na czwartym miejscu, po zdrowiu, udanym małżeństwie i dzieciach. A więc – świetnie zdajemy sobie sprawę, że pieniądze są nam do szczęścia niezbędne.

Co więc możesz zrobić, żeby pieniądze dawały Ci szczęście? Znajdź swój optymalny poziom bogactwa i nie wysilaj się, żeby zarobić więcej ponad ten poziom. Zapewnij sobie stały dochód przez całe życie: stwórz fundusz bezpieczeństwa i zadbaj o emeryturę. Unikaj kredytów. Ceń wartości inne niż materialne. Rób to, co lubisz.

http://www.ochojski.pl

W cyklu Fakty i mity przyjrzymy się dzisiaj trzem mitom na temat reklamy, z których dwa są niestety, a trzeci na szczęście, nieprawdziwy.

Mit numer 1. Reklama na mnie nie działa. Wynika z wiary, że wpływ reklamy jest świadomy, a więc można go kontrolować. Niestety rzadko w pełni świadomie podejmujemy decyzje dotyczące zakupu (a także wszystkie inne, w tym finansowe, o czym napiszę niebawem). Świadomie podejmujemy decyzje najczęściej w przypadku produktów nowych na rynku, a i od tej reguły można znaleźć wiele wyjątków. Zazwyczaj rolą reklamy jest budowanie, przeważnie długotrwałe, wizerunku marki. I ten właśnie wizerunek, w sposób nieświadomy, wpływa na nasze wybory. I to mimo tego, że jesteśmy przeświadczeni, że wyboru dokonaliśmy z racjonalnych przesłanek, a więc np. dlatego, że dany produkt jest dobrej jakości.

Mit numer 2. Ludzie inteligentni nie ulegają reklamie. Niestety inteligencja w żadnym stopniu nie chroni nas przed magią reklamy i właściwie tyle w tym temacie. Jeśli już, to podatność na reklamę związana jest raczej z pewnymi cechami osobowości, np. samooceną, czy asertywnością. Pamiętajmy też, że uleganie wpływowi reklamy jest postrzegane jako słabość, a za słabych na pewno nie chcemy uchodzić.

Mit numer 3. W reklamie skutecznie stosuje się bodźce podprogowe. To na szczęście również nieprawda. Bodźce podprogowe (prezentowane w czasie krótszym niż 4 milisekundy, czyli niemożliwe do świadomej percepcji) działają wprawdzie w warunkach laboratoryjnych – i tylko tam. Wynika to z faktu, że aby zadziałały wymagają skupienia uwagi, co zazwyczaj nie ma miejsca podczas oglądania reklam. Tak więc słynną historię o skutecznym zastosowaniu reklamy podprogowej („Pij colę“ i „Jedz popcorn“ podczas seansu w kinie, które ponoć zwiększyły konsumpcję ww. artykułów) można między bajki włożyć. Nigdy nikomu nie udało się ponownie powtórzyć tych wyników. Na wszelki wypadek reklama podprogowa została jednak zakazana w większości krajów, w tym również w Polsce. Oglądajcie więc spokojnie:-)

No dobrze, ale jaki z tego wszystkiego praktyczny wniosek? Właściwie tylko jeden – bądźmy czujni. Ani nasza inteligencja, ani przekonanie, że reklama nie działa, nie chronią nas przed efektami ciężkiej pracy sztabów marketingowców. Kupujmy świadomie, jakkolwiek by to nie było czasem trudne.

Kim jest osoba uzależniona od zakupów? Pewnie wielu czytelnikom stanęła w tej chwili przed oczami kobieta, raczej dobrze sytuowana i względnie młoda. I rzeczywiście, szacuje się, że przypadłość ta dotyka prawie 6% społeczeństwa, z czego ok. 80% ofiar nałogu to kobiety. Ostatnie badania wskazują jednak, że nałogowe kupowanie dotyczy w coraz większym stopniu mężczyzn. Poza tym kobiety to „zakupoholiczki“, natomiast o mężczyznach w podobnej sytuacji mówi się, że są „kolekcjonerami“.  Mężczyźni kupują też trochę inne rzeczy. O ile kobiety skupiają się na ubraniach, butach, biżuterii i produktach do makijażu, mężczyźni kupują ubrania, buty, elektronikę (tv, stereo, komputery) i płyty CD. Nie jest natomiast prawdą, że nałogowe kupowanie dotyczy tylko ludzi lepiej sytuowanych – zdarzają się zakupoholicy na zasiłku dla bezrobotnych. Możesz być uzależniony/a od zakupów wcale nie kupując dla siebie, tylko dla innych. Prawdę mówiąc nie musisz nawet nic kupować, wystarczy że obsesyjnie myślisz o kupowaniu rzeczy, a nigdy tego nie robisz.

Pierwszą osobą, która opisała uzależnienie od zakupów był niemiecki psychiatra Emil Kraepelin w 1915 roku. Ale uzależnienie to znane było już znacznie wcześniej. Słynni uzależnieni to na przykład Maria Antonina, Mary Lincoln (żona Abrahama Lincolna posiadała 84 pary rękawiczek), William Hearst (sztuka i antyki), Jacqueline Kennedy Onassis i księżna Diana – obie kupowały w ogromnych ilościach ubrania oraz Imelda Marcos (buty). Nie zapominajmy o postaciach fikcyjnych, jak Carrie Bradshaw z „Seksu w wielkim mieście“, która w jednym z odcinków przyznaje się do posiadania 100 par butów.

Czy to uzależnienie rzeczywiście jest takie straszne? No cóż, konsekwencje finansowe to tylko jeden ze skutków. Przyszłość Twoja i Twoich bliskich może stanąć pod znakiem zapytania,  bo właśnie wydajesz na niepotrzebne Ci rzeczy pieniądze na emeryturę, czy edukację dzieci. Możesz wpaść w spiralę zadłużenia i usłyszeć pukanie komornika do drzwi. Na co dzień często towarzyszy Ci bałagan i niemożność znalezienia czegokolwiek. Więzi społeczne słabną (jak tu zaprosić kogokolwiek do domu?). Możesz zostać wyrzucony/a z pracy, bo przez cały dzień robisz zakupy w internecie. Możesz dopuścić się czynu karalnego, np. różnego rodzaju oszustw. Twój związek może się rozpaść. Wszystko to dla chwili euforii, po której i tak bardzo szybko pojawiają się żal, wstyd i poczucie winy.

Czy można coś z tym zrobić? Oczywiście, choć nie jest to wcale takie łatwe. Terapia antydepresantami, tak skuteczna np. w leczeniu depresji (która nota bene często towarzyszy uzależnieniu od zakupów) skutkuje bardzo rzadko. Psychiatra James Mitchell z University of North Dakota opracował specjalną metodę dla uzależnionych od zakupów, zmodyfikowaną przez psychiatrów z Kliniki Uniwersytackiej w Erlangern. Obejmuje ona m. in. redukowanie napadów zakupoholizmu poprzez dogłębne badanie ich przyczyn, ćwiczenie właściwych zachowań konsumenckich i uczenie się samodzielnego zarządzania finansami (bo finansami większości osób zgłaszających się po pomoc zarządzają bliscy).

Warto się zatrzymać zanim nie jest za późno. Zidentyfikować problem i chcieć się zmienić.